
کتاب تاریخ ریز در برگیرنده مطالب بسیار جالب و خواندنی به همراه نزدیک
به ۸۰ عکس قدیمی نفیس و دهها سند معتبر تاریخی در مورد هویت
تاریخی زرین شهر که در طی یک دهه تلاش مستمر گرداوری شده
منتشر شد .
شهر زرین شهر با نام قديمي ريز ، یکی از شهرهای سرسبز و زیبای استان اصفهان و مركز شهرستان لنجان که در ۳۵ کیلومتری جنوبغربی شهر اصفهان و در کنار ساحل زیبای زاینده رود قرار دارد. این شهر از موقعیتهای فرهنگی ،علمي و اقتصادی خوبي برخوردار است از جمله :
ـ وجود علما و دانشمندان بسيار در اين خطه
ـ موقعيت خوب كشاورزي و دامپروري از جمله كشت برنج لنجان
ـ استقرار صنايع بزرگ كشور مانند:كارخانه ذوب آهن،صنايع دفاع و فولاد
اين منطقه خوش اب و هوا در دل خود طوايف مختلفي جاي داده است طوايفي همچون : ترك ، فارس ، لر ، بختياري ، بلوچ ، عرب و . . . اين طوايف به صورت مسالمت آميز در كنار هم به زندگي مشغولند ،معروف ترين اين طوايف (( ترك ها )) هستند كه از قديم الايام در اين خطه ساكن شده اند و نيمه بيشتر مردم اين شهر را تشكيل مي دهند. يكي از بزرگترين طايفه ي بخش ترك زبان فاميل سبكتكين مي باشدکه در قدیم عشایر و چادرنشین بودند .اين طايفه از هفت تيره يزرگ تشكيل شده كه برخي از آنها در طي ۲۰۰ سال گذشته به ريز آمده اند و در اين منطقه ساكن شده اند. در اينجا مي خواهيم اطلاعات بيشتري در مورد اوبا كسب كنيم.
اوبا یک کلمه ترکی است که در زبان فارسی به معنای چادر و خانه مردم عشابر چادر نشین می باشد . اوبا در واقع همان خانه و محل سکونت امروزی است . فاميل سبكتكين در قدیم عشایر و چادرنشین بوده اند و دامپروری می کرده اند.آنها در ابتداي تابستان به مناطق سردسير جهت چراي بهتر دامها كوچ نموده و در پايان تابستان به ديار اصلي خود يعني ريز باز مي گشتند كه قبل از انقلاب اسلامي و با تاسيس صنايع بزرگ در منطقه و كاهش مراتع، تغيير شغل داده و ضمن مشغول به كار شدن در اين صنايع ،كوچ نشيني و دامپروري را رها نموده وبه طور دائم ساكن شدند و در حال حاضر يكي از اصيل ترين و مهمترين طوايف زرين شهر را تشكيل مي دهند.آنها به زبان فارسی نيز مسلطند و لهجه انها با لهجه فارس زبانان زرین شهر متفاوت است و بسیار زیباتر و بهتر صحبت می کنند.
در حال حاضر نیز برخی افراد طایفه یه غیر از سبکتکین دارای فامیلهای سلیمیان ،طغياني ،بيگي ،صفائيان ،طالبيان ،تك تك و . . . مي باشد.
طایفه سبكتكين انسانهایی مسلمان ،دلیر و شجاع می باشند و به جوانمردی و مهمان نوازی معروف هستند.در قدیم در برابر هرگونه هرگونه هجوم بیگانه و زورگویان و یاغی های محلی مقاومت کرده و امنیت منطقه را تضمین می کردند.این طایفه در دامن خود مردان بزرگی تربیت کرده اند که هر کدام سهم به سزایی در دفاع از مملکت و انقلاب اسلامی ایران داشتند از جمله،در دوران هشت سال دفاع مقدس با تقدیم شهداء و جانبازان و ازاده های بسیاری از مرز و بوم خود دفاع جانانه کردند و فرزندان وجوانان خود را در راه پیروزی و دفاع از ارمانهای انقلاب اسلامی فدا نمودند.در ادامه نام بعضی از شهدای این طایفه را ذکر می کنم تا یاد آنهاو خاطرات زنده شود:
شهیدان حسین و رضا و محمدعلی سبکتکین (فرزندان مرحوم حاج جانعلی سبکتکین)
شهیدامیرقلی طالبیان(باقر)شهیدعلیرضاسبکتکین(رمضان)شهیدرضاسبکتکین( رجب)
شهیدمصطفی طغیانی(محمد)شهیدشهریارسبکتکین(اسماعیل)
شهید ولی الله بیگی(حسینعلی) شهید اصغر سلیمیان(عبدالله)
شهیداسکندرطغیانی(علیجان)جاو یدالا ثرمانده علی طغیانی(یاریجان)
یاد و خاطراتشان گرامی باد
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
میزان تحصیلات
طایفه سبكتكين در قدیم به دلیل وجود تنوع در زندگی اعم از کوچ نشینی و شهرنشینی با مسائل مختلفی روبرو بوده اند که باعث اشنایی با نحوه برخورد با مشکلات و چگونگی حل آنها و ایجاد روحیه همکاری و مشارکت در بین افراد گردیده است.این صفت هنوز هم وجود دارد و زبانزد دیگر همشهریان محترم می باشد.آنها در حال حاضر نیز در غم و شادی یکدیگر شریکندودر مسائل مختلف همدیگر را یاری می نمایند.
طایفه سبكتكين دارای هوش و استعداد سرشاری می باشند و در کنار آن علاقمندی و نیاز این فامیل به دانستن سبب شده که این طایفه همیشه به دنبال دانش اندوزی می باشند و در هر زمان افراد باسواد زیادی در این طایفه وجود داشته است مانند :
ـ مرحوم ملاعلی(رئیس موطی ها) ـ مرحوم ملامانده علی(وفات سال ۱۳۵۸)ـ حاج مهدیقلی(وفات سال ۱۳۵۶) ــ مرحوم حاج یاریجان ( وفات ۱۳۵۷ ) ــ مرحوم حاج رضاقلی ( وفات ۱۳۸۰ ) ــ مرحوم ملاعسگر ( وفات ۱۳۸۵ ) ـ حاج علی ناز ــ مشهدی تقی ــ حاج الله مراد(فرزندحاج حسین) ـ حاج بهرام ــ حاج ابراهیم و . . .
این افراد در زمان خود از افراد تحصیل کرده بوده اند که این روند ادامه داشته و هم اکنون نیز در این طایفه بزرگ افراد زیادی با مدارج و مناصب بالای علمی و دولتی با مدارک دکتری و کارشناسی ارشد و . . . در نقاط مختلف کشور مشغول فعالیت می باشند . وجود تعداد زیادی پزشک ، استاد دانشگاه،مهندس،فرهنگی و مدیران دولتی از افتخارات این طایفه می باشد که روز به روز در حال افزایش بوده و انگیزه زیادی جهت افزایش مدارج و مدارک علمی در فرزندان آنها بوجود آورده و در مورد مردم عادی نیز به جرآت می توان گفت که تمامی افراد زیر ۵۰ سال و بالغ بر ۸۰ درصد افراد بالای ۵۰ سال در این طایفه دارای حداقل سواد می باشند .
۰
۰۰۰ سبکتکین
در سال ۱۳۰۸ که معروف به سال برفی (قارله ایل) بود گروهی از سازمان ثبت احوال کشور جهت تعیین فامیل و شهرت مردم به ریز لنجان امدند تا اسم و فامیل انها را در سجلی (شناسنامه) ثبت کنند . در ان زمان ملامانده علی (یکی از افراد تحصیل کرده در طایفه سبكتكين) که کتاب شاهنامه و کتابهای تاریخی بسیاری مطالعه کرده بود ((سبکتکین )) را به عنوان فامیل برای طایفه اوبا انتخاب کرد.
۰ سبکتکین از نظر تاریخی بدین شرح است : سبکتکین مردی دلاور و جنگجو و از سرداران ساماني بود که بعد از آلب تکین به فرماندهي سپاه سامانيان رسيد و سلسله غز نو يان را تاسيس نمود و با لیاقت و رشادت حکومت خود را وسعت داد ، بعد از او پسرش سلطان محمود غزنوی حکومت را در بر داشت.
۰ سبکتکین از نظر لغت به معنی خوش قدم و سبک پا می باشد. كه مترادف آن در زبان تركي (( يو نگول ايلخ )) مي باشد.
...................................................................
۰۰۰ سلیمیان
قبل از اینکه مردم ریز سجلی(شناسنامه) داشته باشند کاروانی از ریز و عده ای از اهالی ورنامخواست و قهدریجان عازم کربلا شدند در اصفهان به دلیل نداشتن سجلی(شناسنامه) از اعزام آنها جلوگیری شد حاج مهدیقلی(نوه ملارحیم ریزی) یکی از اعضای کاروان ریز بود که برای انتخاب فامیل،در حوزه علمیه اصفهان به نزد شیخ علی محمد توکلی رفته و به پیشنهاد او سلیمیان را به عنوان فامیل انتخاب می کند.فامیل کلیه کاروان به رهبری از حاج مهدیقلی سلیمیان گذاشته می شود و پس از گرفتن سجلی(شناسنامه) راهی کربلا می شوند. در سال ۱۳۰۷ بعد از برگشت از کربلا ،انتخاب فامیل سلیمیان برای اولین بار توسط حاج مهدیقلی سلیمیان قبل از ورود شناسنامه به ریز اتفاق افتاده و فامیل عده ای از افراد نیز در ورنامخواست و قهدریجان سلیمیان می باشد و در سال ۱۳۰۸ اکثر مردم ریز به پیشنهاد حاج ابراهیم سلیمیان(بزرگ محله)فامیل سلیمیان را انتخاب می کنند. حاج مهدیقلی سلیمیان ریزی از افراد شاخص و بزرگ طایفه اوبا در زمان خویش تا قبل از وفات در سال ۱۳۵۶ بوده است.
در حال حاضر نیز برخی افراد طایفه یه غیر از سبکتکین دارای فامیلهای سلیمیان ،طغياني ،بيگي ،صفائيان ،طالبيان ،تك تك و . . . مي باشد.
طایفه سبکتکین قبل از ترک شغل عشایری و کوچ نشینی در زندگی روزمره خود اداب و رسومی داشته اند که متاسفانه در حال حاضر چیزی به جز خاطرات شیرین آن دوران باقی نمانده است که به بیان آن می پردازیم :
اداب و رسوم ..................................پوشاك
چادر....................................................كوچ
ضرب المثلهاي تركي............حرفهاي گذشتگان
براي خواندن جزئيات مطالب بالا روي ادامه مطلب كليك كنيد
چشم رضا و مرحمت بر همه باز میکنی ـــــــ چونکه به بخت ما رسد این همه ناز میکنی
ای که نیازموده ای صورت حال بیدلان ـــــــــــ عشق,حقیقت است اگر حمل مجاز میکنی
ای که نصیحتم کنی کز پی او دگر نرو ـــــــــــ در نظر " سبکتکین" عیب ایاز میکنی
پیش نماز بگذرد سرو روان و گویدم ـــــــــــــــ قبله ی اهل دل منم, سهو نماز میکنی
دی به امید گفتمش داعی دولت توام ــــــــــــ گفت دعا به خود بکن گر به نیاز میکنی
گفتم اگرلبت گزم می خورم وشکر مزم ـــــــــ گفت خوری اگر پزم, قصه دراز میکنی ؟
سعدی خویش خوانیم پس به جفابرانیم ـــــــ سفره اگرنمی نهی در به چه باز میکنی؟
همچنین لازم به ذکر است که این شعر را استاد شجریان در آلبوم غوغای عشقبازان (سال 86), مزین به نوای خویش نموده اند.
من عشایرزاده ام ازاده ام ................مهربان و با صفا و ساده ام
دشت باشد مآمن و مآوای من ..........خانه ی من چادر زیبای من
چادر من چلچراغی از صفاست .........چادر من باغی از ایینه هاست
باغی از ایینه های دوستی ..............باغی از مهر و صفای دوستی
قلب من با قلب صحرا می تپد ...........در هوای دوستی ها می تپد
ایل من چادرنشین دشت هاست .......عاشق و دل داده ی گل گشت هاست
من به زنگ کوچ عادت کرده ام ...........در دل صحرا عبادت کرده ام
دامن خود را پر از گل می کنم ...........در هوای گل تآمل می کنم
حامی اسلام و قران بوده ام ..............دین و ایمان را نگهبان بوده ام
مرزها را پاسداری کرده ام ................در ره دین جان نثاری کرده ام
چشمه سار دشت با من اشناست .....کوه و دشت و گله با من هم صداست
اشنایم با زبان سادگی ........................ عاشقم من ، عاشق افتادگی
با تلاش و همکاری یکی از اعضای انجمن ماهنامه نوید لنجان ،
براي اگاهي بيشتر مردم زرين شهر،مختصري از مطالب
اين وبلاگ،در ماهنامه نويد لنجان(بهمن ۸۷)به چاپ رسيد.
بنده از ايشان تشكر مي كنم و يكمين سال انتشار ماهنامه نويد لنجان را تبريك مي گويم.